Het ADHD Diagnostiek Proces: Stappen en Verwachtingen

Stap 1: De huisarts

De huisarts is je eerste aanspreekpunt. Maak een afspraak en bespreek je vermoedens. Het helpt om vooraf concrete voorbeelden op te schrijven van problemen die je ervaart.

Wat doet de huisarts?

• Luistert naar je klachten en stelt vragen over je dagelijks functioneren
• Sluit andere oorzaken uit: schildklierproblemen, slaapstoornissen, vitaminetekorten of stressgerelateerde klachten kunnen ADHD-achtige symptomen veroorzaken
• Doet eventueel een korte screening: sommige huisartsen gebruiken de ASRS (Adult ADHD Self-Report Scale) als eerste indicatie
• Schrijft een verwijsbrief: naar de Basis GGZ of Specialistische GGZ, afhankelijk van de ernst van je klachten

Stap 2: Wachttijd en keuze instelling

Met je verwijsbrief kun je je aanmelden bij een GGZ-instelling of een gespecialiseerde ADHD-praktijk. Hier moet je een belangrijke keuze maken:

GGZ-instelling (vergoed)

• Kosten: vergoed via basisverzekering (eigen risico van €385 in 2025)
• Wachttijd: gemiddeld 6-18 maanden, afhankelijk van de regio
• Voordeel: uitgebreid multidisciplinair onderzoek, aansluitende behandeling mogelijk
• Nadeel: lange wachttijden, minder keuze in behandelaar

Particuliere praktijk

• Kosten: gemiddeld €800-€1.500 (afhankelijk van de uitgebreidheid)
• Wachttijd: gemiddeld 2-8 weken
• Voordeel: snellere intake, meer persoonlijke aandacht
• Nadeel: niet altijd vergoed, kwaliteit varieert

Wil je weten waar diagnostiek centra bij jou in de buurt zijn? Bekijk onze ADHD Diagnostiek pagina met een overzicht per provincie.

Stap 3: Het diagnostisch onderzoek

Het ADHD-diagnostisch onderzoek bestaat uit meerdere onderdelen, verspreid over 2-4 sessies:

A. Klinisch interview (1-2 uur)

Een uitgebreid gesprek met een psycholoog of psychiater. Onderwerpen die aan bod komen:

• Huidige klachten en hoe ze je functioneren beinvloeden
• Ontwikkelingsgeschiedenis: hoe was je als kind? Hoe ging het op school?
• Schoolrapporten en eventuele eerdere psychologische onderzoeken
• Familiaire belasting: komt ADHD of andere psychiatrische aandoeningen voor in de familie?
• Middelengebruik, slaappatronen en lichamelijke gezondheid

B. Vragenlijsten

Je vult meerdere gestandaardiseerde vragenlijsten in:

• DIVA-5: het Diagnostisch Interview Voor ADHD bij volwassenen — de gouden standaard
• ASRS: Adult ADHD Self-Report Scale — zelfinvullijst over huidige symptomen
• WURS: Wender Utah Rating Scale — retrospectieve vragenlijst over kindertijdsymptomen
• Vragenlijsten over angst, depressie en andere mogelijke comorbiditeiten

C. Heteroanamnese

Een gesprek met of vragenlijst voor iemand die je goed kent (ouder, partner, broer/zus). Dit is belangrijk omdat mensen met ADHD hun eigen symptomen soms onderschatten of juist overschatten. Een blik van buitenaf geeft waardevolle aanvullende informatie.

D. Neuropsychologisch onderzoek (optioneel)

Niet altijd onderdeel van de standaarddiagnostiek, maar soms aangevuld als er twijfel is. Dit omvat gecomputeriseerde tests die aandacht, werkgeheugen, impulsbeheersing en informatieverwerking meten. Het is geen IQ-test, maar een profielschets van hoe je brein informatie verwerkt.

Stap 4: De uitslag

Na afronding van het onderzoek volgt een uitslaggesprek waarin de diagnosticus de resultaten bespreekt.

Mogelijke uitkomsten:

• ADHD bevestigd: je krijgt de officiële diagnose met het specifieke subtype (onoplettend, hyperactief-impulsief of gecombineerd)
• ADHD niet bevestigd: je symptomen worden beter verklaard door een andere aandoening (angst, depressie, slaapstoornis, autisme)
• ADHD plus comorbiditeit: ADHD wordt bevestigd samen met een bijkomende aandoening (komt voor bij 60-70% van de gevallen)
• Onduidelijk beeld: aanvullend onderzoek is nodig voor een definitieve conclusie

Je ontvangt een schriftelijk verslag met de bevindingen, diagnose en behandeladvies. Dit verslag is belangrijk voor je huisarts, eventuele vervolg behandelaars en je zorgverzekering.

Stap 5: Na de diagnose

Een diagnose is geen eindpunt maar een startpunt. Na de diagnose zijn er verschillende vervolgstappen:

Behandelopties

• Psycho-educatie: leren wat ADHD is en hoe het jouw leven beinvloedt
• Medicatie: stimulantia (methylfenidaat, dexamfetamine) of niet-stimulantia (atomoxetine). Lees meer in ADHD medicatie: soorten, werking en bijwerkingen
• ADHD coaching: praktische strategieen voor planning, organisatie en dagstructuur. Vind een coach bij jou in de buurt
• Cognitieve gedragstherapie (CGT): werken aan disfunctionele denkpatronen en gedrag
• Combinatiebehandeling: de meest effectieve aanpak is vaak een combinatie van medicatie en coaching of therapie

Lees het volledige overzicht van behandelopties in Hulpverlening bij ADHD.

Diagnostiek bij kinderen

Bij kinderen verloopt het diagnostiekproces vergelijkbaar, met een aantal aanpassingen:

• Schoolinformatie: vragenlijsten worden ook door de leerkracht ingevuld (bijvoorbeeld de CBCL en TRF)
• Observatie: het kind wordt soms geobserveerd tijdens het onderzoek of in de klas
• Oudergesprek: uitgebreid interview met ouders over ontwikkeling, gedrag thuis en op school
• Intelligentieonderzoek: wordt vaker standaard meegenomen om het niveau te bepalen
• Differentiaaldiagnostiek: uitsluiten van hoogbegaafdheid, leerstoornissen of gedragsproblemen door andere oorzaken

Meer tips voor ouders vind je in ADHD op school: tips voor ouders en leerkrachten.

Kosten en vergoedingen

Tips voor je voorbereiding

Een goede voorbereiding helpt het diagnostiekproces en vergroot de kans op een accurate diagnose:

1. Schrijf concrete voorbeelden op van problemen in je dagelijks leven (werk, thuis, relaties)
2. Denk terug aan je kindertijd: hoe was je op de basisschool? Heb je oude rapporten of schoolfoto's met opmerkingen?
3. Vraag een ouder of naaste om een vragenlijst in te vullen of mee te komen naar het gesprek
4. Houd een dagboek bij van je symptomen in de weken voor het onderzoek: wanneer zijn ze erger, wanneer minder?
5. Wees eerlijk: overdrijf niet en bagatelliseer niet. Vertel ook over coping-strategieen die je hebt ontwikkeld
6. Neem je medicatielijst mee: inclusief supplementen en eerdere behandelingen
7. Bereid vragen voor: schrijf op wat je wilt weten over het proces, de uitslag en de vervolgstappen

Veelgestelde vragen